Cafeïne bij kinderen en tieners: wat de EFSA-richtlijn echt betekent
☕ Het belangrijkste
- EFSA stelde in 2015 voor kinderen en adolescenten 3 mg cafeïne per kilo lichaamsgewicht per dag voorop, voor alle voeding en dranken samen.
- Rekensom: gewicht in kilo maal 3 geeft het maximum per dag in milligram.
- Bij kinderen komt cafeïne vooral uit chocomelk, cola, thee en energiedrank. Koffie speelt pas bij tieners een rol.
- Het is een bevolkingsrichtwaarde, geen persoonlijke grens. Let op slaap en onrust, wat de rekensom ook zegt.
Wat zegt EFSA over cafeïne bij kinderen en tieners?
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid publiceerde haar wetenschappelijk advies over de veiligheid van cafeïne op 27 mei 2015 (EFSA Journal 2015;13(5):4102). Voor kinderen en adolescenten stelt EFSA 3 mg per kilo lichaamsgewicht per dag voor, bij gewoonlijke consumptie. Dat is geen aanbevolen hoeveelheid, maar een niveau waarbij geen veiligheidsprobleem werd vastgesteld.
Onderzoek bij jongeren is schaars. EFSA nam daarom de drempel over die voor volwassenen geldt bij eenmalige inname (zo'n 200 mg voor iemand van 70 kilo), per kilo omgerekend. Haar redenering: kinderen en tieners breken cafeïne minstens even snel af als volwassenen. Het ging om gevolgen voor slaap en om angst of zenuwachtigheid.
Voor volwassenen noemt hetzelfde advies 400 mg per dag en 200 mg per keer, met 200 mg per dag tijdens de zwangerschap. De kinderwaarde is daar geen stukje van: ze volgt het gewicht. Het Duitse BfR benadrukt dat ze zowel voor één portie als voor de hele dag mag gelezen worden.
Hoeveel is 3 mg per kilo in kopjes, blikjes en glazen?
Neem het gewicht, vermenigvuldig met drie en leg het resultaat naast wat er in het glas zit. Het BfR geeft als gangbare gehaltes: 90 mg in 200 ml filterkoffie, 80 mg in 250 ml energiedrank, 35 mg in een blikje cola van 330 ml en 45 mg in 200 ml zwarte thee.
| Gewicht | Maximum per dag (3 mg/kg) | Ongeveer gelijk aan |
|---|---|---|
| 20 kg | 60 mg | Minder dan één blikje energiedrank van 250 ml (80 mg) |
| 30 kg | 90 mg | Eén filterkoffie van 200 ml (90 mg) |
| 40 kg | 120 mg | Een energiedrank plus een cola van 330 ml (115 mg) |
| 50 kg | 150 mg | Een filterkoffie plus een zwarte thee (135 mg) |
| 60 kg | 180 mg | Twee filterkoffies van 200 ml (180 mg) |
Dit zijn gemiddelden. Koffie van thuis kan flink boven of onder het filtercijfer uitkomen, en bij verpakte dranken is het etiket de beste bron. Tel vooral de hele dag op, niet elk drankje apart.
Waar komt de cafeïne van een kind echt vandaan?
Zelden uit koffie. In de Europese voedselconsumptiedatabank waarop EFSA steunde, was koffieverbruik bij kinderen verwaarloosbaar. Voor peuters en jonge kinderen is chocolademelk de belangrijkste bron. Tieners halen cafeïne uit een bredere mix die per land verschilt: chocolade, koffie, cola, energiedrank en thee.
Een kop warme chocolademelk van 200 ml bevat volgens het BfR tussen 8 en 35 mg, een grote marge voor iets wat zo onschuldig voelt. Voeg daar een cola bij de lunch en een thee na school aan toe, en een kind van 25 kilo heeft zijn 75 mg al verbruikt (35 plus 45 is 80 mg) zonder dat er koffie aan te pas kwam. Ook cafeïnevrije koffie is niet helemaal vrij van cafeïne, zoals we uitleggen in onze gids over cafeïne in cafeïnevrije koffie.
Waarom zijn energiedrankjes een apart verhaal?
Omdat de cafeïne er koud, zoet en snel opgedronken wordt. De American Academy of Pediatrics schreef het in een klinisch rapport uit 2011 zonder omwegen: cafeïne en andere stimulerende stoffen in energiedranken horen niet thuis in het voedingspatroon van kinderen en adolescenten.
Ook het Europese etiket zegt het. Volgens Verordening (EU) nr. 1169/2011 moet elke drank, behalve koffie en thee, met meer dan 150 mg cafeïne per liter een waarschuwing dragen over het hoge cafeïnegehalte, met de vermelding dat de drank niet aanbevolen is voor kinderen en zwangere of borstvoeding gevende vrouwen, plus het gehalte in mg per 100 ml. Het Franse Anses stelde in 2013 dat één blikje van 250 ml overeenkomt met ongeveer twee espresso's van 50 ml, of met meer dan twee blikjes cola van 330 ml.
In België bestaat geen nationaal verbod op de verkoop aan minderjarigen, volgens een briefing van het Europees Parlement uit 2025. De keuze ligt dus vooral thuis en aan de kassa.
Slecht slapen of druk gedrag: wanneer is het te veel?
Kijk eerst naar de slaap. Een kind dat later inslaapt, korter slaapt of 's avonds opgewonden is, geeft betere informatie dan elk gemiddelde. Angst en zenuwachtigheid waren de andere effecten achter de redenering van EFSA.
Het tijdstip telt even zwaar als de hoeveelheid. Dezelfde 90 mg om twaalf uur 's middags en om vijf uur werken niet hetzelfde, en de halfwaardetijd van cafeïne verschilt sterk van persoon tot persoon, zoals je leest in koffie, slaap en halfwaardetijd. Buikpijn, een bonzend hart of trillen na een cafeïnehoudend drankje is iets om met de huisarts te bespreken.
Wat kun je thuis afspreken?
Onthoud één formule en pas ze toe op het etiket: mg per 100 ml, maal het volume in ml, gedeeld door 100. Een drank van 32 mg per 100 ml in een glas van 250 ml levert 80 mg. Trek daar af wat het kind al gehad heeft.
Een voorbeeld uit het gezin: een tiener van 45 kilo heeft 135 mg per dag. Een filterkoffie van 200 ml 's ochtends (90 mg) plus een cola van 330 ml (35 mg) komt op 125 mg. Dat past nog net, maar er blijft geen ruimte voor een thee of chocolademelk meer. Wie dat vooraf weet, kiest bewuster wat er die dag nog in het glas komt.
Zie 3 mg/kg als bovengrens, niet als doel. Een jong kind heeft geen koffie nodig, en voor een tiener werkt een simpele regel het best: één cafeïnehoudend drankje, vroeg op de dag, en energiedrank niet in huis halen. Heeft een kind een hartprobleem, neemt het medicatie of reageert het sterk, dan gaat het advies van de kinderarts boven elke tabel.
Veelgestelde vragen
Hoeveel cafeïne mag een kind van 10 jaar per dag?
Dat hangt af van het gewicht, niet van de leeftijd. Met 3 mg per kilo per dag zit een kind van 32 kilo op maximaal 96 mg uit alle bronnen samen, nauwelijks meer dan één filterkoffie van 200 ml (90 mg). Een cola van 330 ml (35 mg) en een chocolademelk verbruiken al een flink deel.
Mag een tiener koffie drinken?
De richtwaarde van EFSA geldt: voor 50 kilo is dat 150 mg per dag. Eén filterkoffie van 200 ml (90 mg) past, twee (180 mg) niet. Cola, thee en chocolade tellen mee, en cafeïne laat je best weg uit de late namiddag om de slaap te beschermen.
Zijn energiedranken in België verboden voor minderjarigen?
Niet op nationaal niveau, volgens een briefing van het Europees Parlement uit 2025. Het Europese etiket raadt ze wel af voor kinderen vanaf 150 mg cafeïne per liter, en de American Academy of Pediatrics vindt ze ongeschikt voor kinderen en adolescenten. Regels kunnen veranderen: controleer de huidige wetgeving.
Geldt 3 mg/kg voor één portie of voor de hele dag?
EFSA formuleert het per dag bij gewoonlijke consumptie. Het BfR voegt toe dat het ook voor één portie gelezen kan worden: stop dus niet het hele budget in één drankje, zeker niet vlak voor het slapengaan.
Bronnen
- EFSA, Scientific Opinion on the safety of caffeine, EFSA Journal 2015;13(5):4102
- EFSA, themapagina cafeïne
- BfR, veelgestelde vragen over cafeïne en energiedranken
- American Academy of Pediatrics, Sports Drinks and Energy Drinks for Children and Adolescents: Are They Appropriate? (Pediatrics, 2011)
- Anses, energiedranken: waarschuwing voor risicovol gebruik (2013)
- Verordening (EU) nr. 1169/2011, bijlage III, punt 4
- Europees Parlement (EPRS), Energy drinks consumption in minors: EU and national rules (2025)
Disclaimer. Dit artikel geeft algemene informatie over cafeïne en is geen medisch advies. Heeft een kind een gezondheidsprobleem, neemt het medicatie of reageert het sterk op cafeïne, vraag dan raad aan een kinderarts of huisarts.